Verhaal

Verhaal

De verhalen die je jezelf verteld, over jezelf, zijn de landkaart waarop je je door het leven navigeert. Zo zag ik op TV in een programma over een boer in Nieuw Zeeland. Hij was in de zeventig en had een kale kop. Niet wat haar betreft, want hij had een flinke haardos, maar zonder bril en zonder gehoorapparaat en had een paar krachtige  benen waarmee hij dagelijks het heuvelachtig gebied doorliep om zijn vee te inspecteren. Hoewel hij ver in de zeventig was had hij geen enkel plan om met pensioen te gaan, met stralende ogen in de camera kijkend wist hij te melden dat hij van het leven hield en dat het hem jong houdt. Dat is zijn verhaal en hij leeft ernaar. Wij leven ook naar onze verhalen en dat is te zien aan de stoet rollators de brilletjes en als het nog meer tegenzit, de gehoorapparaten. We houden ons voor dat de ouderdom met gebreken komt en voegen dat toe aan onze verhalen. Soms, als ik iets zie dat me niet bevalt, roep ik het uit “dat ik er niet aan denken moet dat…” en dat is het misschien precies waar het om gaan, denk er niet aan, of anders gezegd, denk niet zo.  

Schrijf een ander verhaal, zo lang je in je oude verhaal blijft hangen en  aan je verleden blijft hangen is het eerder een obstakel op je levensweg en laat het je voortdurend je oude wonden likken. Het geneesmiddel is als een slang; de oude huid af te stropen en het achter je te laten. In één van die verhalen die we onszelf vertellen komt ook een slang in voor, de slang uit het paradijs.  De slang heeft in het paradijs ons het bewustzijn gegeven door naar een leugen te luisteren. Een kleine verandering van hoe de zaken erbij stonden, opende de ogen voor de naaktheid, die zo snel mogelijk bedekt moest worden. Het is een verhaal en het verhaal heeft ons uit het paradijs verdreven, want dat wat de slang te zeggen had en de handeling die daar op volgde hebben ons beschaamd uit het paradijs verdreven. We ondervinden dagelijks de gevolgen van dit verhaal en zelfs door te bedenken dat het zo letterlijk heeft afgespeeld, met een hoofdschuddende God die met een priemende vinger ons weg stuurde uit het paradijs. Blijkbaar een begrensde plek, met een poort waar een engel met een vlammend zwaard de ingang bewaakt. Buiten die afgrenzing was daar al die wereld zoals wij die kennen en daarbuiten was het minder dan daarbinnen, liepen we daar onbevangen rond, hier moeten we ons beducht zijn van allerlei gevaren. Het paradijs werd gesloten toen er naar een pratende slang werd geluisterd. Het is een mythisch verhaal, een verhaal dat ooit is “verzonnen”, om een bepaalde geestelijke betekenis aan het leven en het bestaan te geven,… en het werkt. Kerk en religieuze groepen haken maar al te graag aan, om ons keer op keer in te poeieren dat we slecht zijn, zelfs niet in staat tot enig goed. Waar we ook harstikke goed in werden, we werden verzamelaars van verhalen, vooral oorlogsverhalen kwamen in trek en we verhaalde over de vele helden die dat opleverde. Om hun de middelen te geven hebben we een arsenaal oorlogstuig ontwikkeld waar we, als het er op aan komt, menig vijand goed de schrik om het lijf te kunnen bezorgen en een spoor van vernieling en ellende achter laten.  Alsof we Jona zijn prediken we de vernietiging en gaan vervolgens op een afstandje de ondergang van een stad bewonderen. De stad Ninevé schijnt een ruïne te zijn, , maar die stad was misschien al een ruïne en is het decor geworden van het verhaal van Jona en werd zo geschreven dat het de donkere kant van Jona belichtte, o.t.w. de aard van de mens en de rechtvaardige kant van God, beschreef. Een metafoor om te vertellen dat het anders kan als je het verhaal wat je erover in gedachten hebt veranderd, om het verhaal een andere wending te geven.  

De belofte van een nieuwe aarde en een nieuwe hemel verwijzen we voorbij het dodenrijk en nemen niet eens de moeite het in het nu te zoeken.  Het paradijs is de blauwdruk van hoe het kan zijn op aarde. De opdracht bij de schepping was om er over te heersen en wees eerlijk, dat is ons niet goed afgegaan, het kan beter, veel beter, als we ervoor zorgen op zijn best te zijn. Ons verhaal te upgraden, er een nieuw verhaal van te maken. Welk verhaal zou dat opleveren als we dat aangaan?  Een nieuwe aarde en een nieuwe hemel, wellicht deze samen te voegen, het beste van beide. Dan hoeven we niet meer naar Mars te vluchten. Het begint met een verhaal te maken en er dan met ons voorstellingsvermogen er inhoud aan te geven.

Bij al wat u verwerft, verwerf inzicht

Dieren, wat hebben ze ons te vertellen, hoe spreken ze tot ons?  Indianen hebben daar een begrip voor: Totemdieren. Als een dier op een opvallende manier aan je vertoont of je pad kruist, kan dat een totemdier zijn, een dier met een boodschap. Een boodschap die je kunt interpreteren door aandacht te schenken aan de gedragingen van het dier of zijn karaktereigenschappen. Zo is mijn favoriete totemdier een valk, een Torenvalk, die de gewoonte heeft om stil in de lucht te hangen en vanuit die positie jaagt. Zo wapperend met de vleugels hangt hij stil en vanuit die positie heeft hij Inzicht in het detail en overzicht over het geheel. De aanblik van zo’n ‘biddende’ valk heeft meerdere keren geholpen als ik met een kop vol zorgen op de hei liep te wandelen en deze vogel aan mij verscheen, om mij te herinneren om inzicht en overzicht te houden, wellicht om het probleem eens met een ‘ bird’s eye vieuw’ te bekijken. Het vanuit een ander standpunt te bezien. De vogel is zich wellicht niet bewust dat hij een verhaal aan mij verteld, hij doet gewoon wat Torenvalken doen. Het treffende is dat ik zo’n dier op dat moment zie en er door het begrip totemdier er waarde aan kan toevoegen. Alles heeft echter de waarde die jij er aan toekent.

Van de week zaten twee steenuilen voor ons slaapkamer raam te roepen. Ik ging het bed uit en probeerde ze te zien te krijgen. Dat zou niet meevallen, maar misschien als ze van de ene naar de andere boom vlogen zou ik misschien een glimp van deze mysterieuze vogel te zien krijgen, maar zolang ze tussen de donkere takken van de den zitten, is daar weinig kans toe. Ik hoorde ze wel, maar zag ze niet. Terug in het warme bed lag ik me te bedenken wat dit moment me te vertellen heeft, want zo vaak gebeurd het niet dat deze vogels zich zo dicht bij ons slaapkamerraam melden. De uil is het symbool van wijsheid, zou ik door er aandachtig op te zijn, die wijsheid kunnen absorberen, of is het de roep van de uil die de roep om wijsheid in mij oproept? De scherpte van het gehoor en zicht van een uil zijn legendarisch en ze kunnen met deze zintuigen heel goed hun weg vinden in het donker. Die eigenschappen maakt ze ook mysterieus. Het in het donker kunnen bewegen op geruisloze vleugels, scherp je zintuigen, hoor ik vertellen uit de aanwezigheid van de uilen, kijk beter, luister goed… Met die gedachten viel ik dan in slaap.

Van de week heb ik een nieuw boek gekocht, “De Vier Inzichten”. Het verhaalt over een antropoloog die studie doet in de Amazone. Hij komt daar in contact met sjamanen, dat zijn een soort priesters die in de leefgemeenschappen in de Amazone het spirituele vertegenwoordigen. De schrijver komt in aanraking met de filosofieën van deze gemeenschappen en leert daar, hoewel het anders is dan hoe wij het in het westen beleven, een grote waarde kan hebben en onze aandacht verdient. Wij kennen de begrippen: Geest, ziel en lichaam. Ze kennen een vierde benaming en elk ervan wordt met een dier aangeduid.  De slang, de jaguar, de kolibrie en de arend. De slang is het lichaam die aan de aarde gebonden is, de jaguar is de geest die een verborgen leven leidt en solitair is, de kolibrie is de ziel dat van de nectar leeft, de essentie van de bloem, en de arend is het goddelijke dat hoog boven alles uit kan opstijgen. De vier inzichten worden hier gesymboliseerd door dieren die elk afzonderlijk toch één geheel worden door ze te herkennen of te plaatsen in het bestaan. De sjamanen die in onze ogen misschien eenvoudige ongeletterde mensen zijn, die onbegrijpelijke rituelen doen, hebben wellicht toch wel iets meer te zeggen dan dat. Net zoals die uilen voor mijn slaapkamerraam me opriepen om beter te kijken en beter te luisteren.