Levenslang

De sterfdag van mijn vader vandaag, nu al weer 15 jaar geleden. Datums die de herinnering doet herinneren. Niet zo zeer om het sterven, maar dat hij vanaf dat moment niet meer onder ons is, dan alleen in onze herinnering. Zo gaat het bij mijn vader en zo gaat het bij iedereen die gestorven is. We herdenken hem op zijn geboortedag en op zijn sterfdag door een bezoekje aan de begraafplaats te doen. Het gaat over het begin en het einde, ook zo aangegeven op de grafsteen met die twee data, wat daartussen ligt is herinnering aan hem.  Het leven wordt overschaduwd door de laatste dag, de laatste adem, de laatste hartenklop, waar het stopte.

Op Netflix kijk ik naar de film “ Eat, Love en Pray” naar het boek van Elizabeth Gilbert. Een aangrijpende film die me pakt en ontroert, omdat het zo herkenbaar is.
Het leven is iets van nu en ik ( we ) vergooi het aan sleur en gewoonten, maken af en toe een uitstapje door te feesten en eens lekker gek te doen maar dat is ook vooral bedoeld om dan weer tegen de sleur te kunnen. We willen een eigen huis  en moeten er vervolgens een heel leven voor werken om het af te betalen. Laten ons inpakken door een accountant die ons met veel te mooie sommetjes voorrekende  wat we financieel aankunnen, maar vooral wat hij aan jouw  kan verdienen. We blijven dan maar in die baan, die ons al lang de strot uithangt, maar kunnen het ons toch niet permitteren om daar uit te gaan, zonder dat we dan onze hypotheek in gevaar brengen en gaande weg hobbelen we door naar onze laatste adem.
Iemand zei eens dat de meeste van ons op ons 25^e doodgaan, maar pas op rondom ons 75^e levensjaar begraven worden. Twee data waartussen een leven zou moeten zitten…. Ik ga de film verder afkijken, wellicht inspireert het me ergens toe.  

StepStone

Een droom van vannacht heeft me behoorlijk wakker gehouden. Het was in mijn droom dat ik een oude bekende van vroeger tegenkwam en we raakte in gesprek. Het zijn niet de beelden van de droom die zo de nodige indruk op mij maakte, maar wat we met elkaar bespraken. In haar stellige beweringen van haar die ik wel gewend ben, beweerde ze dat ze trouw zou blijven aan een idee dat haar als een inzicht ooit is gegeven. Het ging over wat ze geloofde en dat ze daar nooit in zou veranderen. Ik ging daar tegenin en stelde voor dat een inzicht een “StepStone” is, iets om een oversteek te vergemakkelijken. Een steen in het midden van een beek, die je een opstapje geeft om naar de overkant te kunnen komen.  In de droom bleef ik het maar herhalen, dat een StepStone niet het doel is, maar een middel om verder te gaan. Ik bleef dat maar herhalen, omdat ik niet de indruk kreeg dat het opgepakt werd. Iemand die vastbesloten is haar standpunt vast te houden en  het onbetwistbaar wil laten, luistert niet, het hoort aan, maar laat het niet binnen komen. 

Als de beek te breed en te diep is dan is zo’n steen in het midden net wat je nodig hebt, niet om daar op te blijven staan, maar de volgende stap te doen om de overkant van de beek te komen. Zelfs de overkant van de beek is op zich geen doel, maar een tijdelijk doel om van daaruit weer verder te gaan. Om die steen in het midden te onthouden voor een vorige keer dat je hier misschien weer eens langskomt is nuttig, maar nu heeft het zijn nut gehad en kan je weer verder. Misschien is dat waarin religie ons het zo moeilijk maakt, dat de indruk geeft, om ons op een StepStone stil te laten staan.

Toen ik wakker werd, bleef het woord “StepStone” maar in mijn gedachte en besloot er over te schrijven. Hier is het dan. Ik ben benieuwd waar ik vannacht over ga dromen.

Wat als....?

Een gesprek met iemand doet je opeens iets beseffen van jezelf dat je niet wist. Zo kom ik tijdens een wandeling, regelmatig iemand tegen die ik ken van de kerk. We raken wat aan de praat en al snel gaat het onderwerp over geloven. Wat uit kan groeien tot een pittige discussie, want gelovigen zijn het vaak niet eens met elkaar en hoewel de verschillen klein zijn, kunnen de gevolgen uitgroeien tot iets groters. Ik heb me de eigenschap aangekweekt om dan een beetje te gaan stoken en wat hete hangijzers uit het vuur te halen. Wat geloven we eigenlijk en waarom? Wat is zonde en waarom wordt er zo zwaar aan getild? Er circuleert heel wat energie in het geloven, dat op de keper beschouwt maar weinig op levert. We hebben een onzichtbare God te dienen, volgen een Jezus die we alleen kennen uit de verhalen die over hem zijn opgeschreven en dat ook nog eens decennia later en waarvan de vier evangeliën niet helemaal synchroon lopen. Ja, dat is misschien de reden waarom we het geloven noemen, want we weten het eigenlijk niet echt.  Van kinds af aan heb ik altijd wel geloofd en dat is nu al heel wat jaren. Wat als het allemaal niet waar is?

Als kind werd ik voorgehouden dat als je lief was, of beter gezegd, niet stout was, dan kreeg je van Sinter Klaas cadeautjes. Als je de toewijding kon opbrengen om bij een schoen, die je bij de kachel neerzette, sinterklaas liedjes te zingen, kon je de volgende morgen je schoen gevuld terugvinden met een chocoladepoppetje, of als je heel mooi gezongen had, maakte je kans op iets van marsepein. Gebracht in de nacht door een Piet die door de schoorsteen klom om het in je schoen te brengen. Als kind geloofde je je ouders, hoe ongeloofwaardig het verhaal ook was, misschien wel door de bewijzen die er waren in de vorm van de gevulde schoenen en als er op de avond van St. Nicolaas er op de deur gebonsd werd en daar een zak met cadeaus stond, waar op sommige van die pakjes jouw naam stond geschreven, ten bewijze dat je inderdaad braaf werd bevonden door een wit bebaarde man die het eeuwige leven leek te hebben.  Tot de tijd rijp was en je mocht weten dat het allemaal een spel was. De schoenen werden gevuld door je ouders als jij op bed lag en de zak met cadeaus werd daar door de buurman neergezet die vervolgens luid op de deur bonsde, daar kwam geen Goedheiligman en zijn knecht bij aan te pas.  ( hoe wou hij dat ook allemaal voor mekaar krijgen ? )  De schijnbaar gulle gift als beloning voor je braafheid werd bekostigd door pa en ma. Het is een kinderfeest en nu je groot geworden bent en vroeg of laat er toch achter zou komen, werd het je maar verteld. Het was allemaal niet waar!

Ik ben nog altijd een beetje bang dat iemand met een soortgelijke uitleg komt over wat ik mijn hele leven geloof. Komen we vroeg of laat erachter dat het allemaal een religieus feestje is, om je aan te zetten tot een goede levensstijl, …of dat het om de drommel wel degelijk waar is. Ik weet het niet en daarom moet ik het toch maar houden op het te geloven.

Tom-Tom

Op het navigatie schermpje staat een apart icoontje “ Thuis”. Tik je dat aan dan berekent het vanaf het punt waar je bent de route naar huis. Dat is toch goed om je te beseffen dat je een plek hebt die je zo noemt, want het nieuws laat zien dat het niet zo vanzelfsprekend is. De vertrouwdheid met de spullen die je thuis hebt, blijkt misschien als je een paar dagen weg bent. Een paar dagen erop uit in een vakantiestemming , frisse plaatsen opzoeken, die anders zijn dan thuis, om op een geaccepteerde manier vreemd te gaan.. Best spannend, andere geuren en sferen, een ander bed om in te slapen.  Dan is het weer om, stap je in de auto en stel je de Tom -Tom in op “ Thuis”.  Verderop linksaf, de rotonde rond, derde afslag, aan het eind van de weg rechtsaf en ga de snelweg op,..tot het
“bestemming  bereikt “klinkt.

Ver van te voren weet je het wel en zet de navigatie weer uit,  maar om die rede zou je de hele route de navigatie aan moeten laten staan, alleen om dat “ bestemming bereikt” te horen. Je bent weer thuis. Het mooie van reizen is het thuiskomen. Je hebt een paar nieuwe verhalen te vertellen aan de achterblijvers, de achterblijvers die ook in het begrip “ je bestemming “ passen. Iets om goed zuinig op te zijn,.. je thuis.

Kijken in de ziel.

Het programma “Kijken in de ziel” is weer op TV. In deze serie van interviews met verschillende mensen gaat het over religie. Afgelopen keer ging het over God. Verschillende geestelijke uit allerlei religies werden ondervraagt over wie volgens hen God is. Joodse, islam en christelijke, maar ook een boeddhistische en  hindoeïstische geestelijke krijgen deze vraag: Wie is God? Een vraag die door de elk van hen op een andere manier en zeker niet eenduidig  aarzelend beatwoord wordt. Lastig voor de joodse deelnemers in dit gesprek, omdat de naam van God niet uitgesproken dient te worden. De moslim heeft al moeite met een beeltenis ervan aan te zien en zullen waarschijnlijk nooit een bezoekje brengen aan de Sixtijnse kapel om de schildering van Michelangelo te bekijken. Maar ook de christelijke visie komt niet veel verder dan een vage opsomming van wat in bijbelse termen gevat beeld.  Dat geeft te denken. Het idee dat god een verzinsel is komt welaan de orde maar wordt niet op die manier uitgesproken. Daarbij beijveren ze zich dat als er wat mis gaat in de wereld, een oorlog met concentratiekampen waar velen van Gods uitverkoren volk zo jammerlijk het leven lieten, of een tsunami die grote stukken land overspoelen gepaard gaande met heel wat menselijk leed, dan haasten we ons te zeggen dat het of een straf van god zou zijn, of dat god daar niets mee te maken heeft, maar dat het mensenwerk is.   Maar waar we dat op baseren? Het heeft meer weg van wild in de lucht slaan en niets te raken. Als er zo over god gefantaseerd wordt is het dan misschien ook een fantasie?  De antwoorden in het TV programma op een rijtje zettend waaruit op te maken valt dat de geestelijke geen echt antwoord op de vraag kunnen geven wat toch de kern van hun godsdienst zou moeten zijn: Wie is God? Nee, we weten er niet veel van. De enige die weet dat God wel of niet bestaat is god zelf en die houdt zich nogal op de vlakte. Spreekt hij door geestelijke en profeten in een taal die niet makkelijk te vatten is en wat we desondanks maar te geloven hebben?

Kijken in de ziel, het heeft mij niet veel geholpen de vraag die ik mezelf ook zo vaak heb gesteld: Wie is God? te beantwoorden. Toch laat ik het hier niet bij, mijn zoektocht gaat verder en ik wil het weten dat God wel dan niet bestaat. Zelfs als het niet zo is, hecht ik er misschien nog wel waarde aan. Ik hou mijn ziel ontvankelijk voor wat waar is.  

Innerlijk kind

Een circusolifant kan met een pin in de grond met een ketting eraan op zijn plek gehouden worden. Het dier dat bomen kan ontwortelen, laat zich door een pin tegenhouden. Iets wat hij als kalf  “geleerd” heeft door het arme dier te dwingen stil te staan bij een pin in de grond en nu hij groot en hartstikke sterk is laat hij zich door die programmering dicteren.  In mijn nieuwe boek over schrijven wordt een schrijfoefening gegeven om een dialoog aan te gaan met je innerlijke kind. Oké, ik ben kind geweest en blijkbaar zit dat jochie nog steeds ergens in de gewrochten van mijn bestaan te kniezen en brengt hij allerlei ongenoegen van vroeger te pas en te onpas ter sprake. Onzekerheden worden aangevoerd om nu als excuus je leven nog steeds te dicteren, net als die olifant aan die pin. Al schrijvend kwam ik tot een verhaal wat er in mijn herinneringen allemaal plaats vond en legde toch de nadruk op de vervelende dingen. Die leraar die mij niet mocht en dat zo liet blijken. Die  vervelende buurjongen die mij bang maakte en de hamer slaat de pin nog een stukje dieper de grond in. Het innerlijke kind is de gebroken geest van het olifanten jong.

 Het kind blijft maar terugkomen op dingen die ons nu nog binden. Terwijl er, en misschien wel een meervoud van de negatieve dingen, ook positieve dingen ons gevormd hebben. Hoe vaak beroemen we ons op een mooie jeugd. Daarin zijn de contrasten nodig om dat in te zien, net zoals het praktisch is voor de dompteur zijn olifant vast te kunnen zetten. Zou wat worden als de olifant vrij door de tent kon lopen, een spoor van vernielingen achter zich latend. Mijn jeugd had vele mooie momenten waar ik nu ook de uitkomsten van terugzie. Mijn belangstelling voor de natuur is daar begonnen en daar geniet ik elke dag nog ten volle van. Kom ik toch tot een heel andere conclusie. Die pin laat de negatieve dingen op zijn plek en herinnert me eraan dat fouten er zijn om van te leren, niet om je gevangen te houden. Dat innerlijke kind mag zijn wat hij is en als het me als volwassen kerel wat te zeggen heeft, zal ik als een volwassene naar hem luisteren zoals een volwassene naar een kind luistert.

Navigeren

Waarom vliegt een mot de kaarsvlam in? Is het levensmoe en maakt hij zo een eind aan zijn leven? Het is het systeem van een mot die op het licht van sterren en de maan navigeert en hier een navigatiefout maakt, het verongelukt. Kaarslicht heeft hem de verkeerde weg gewezen en hem de vleugeltjes van zijn lijfje afgebrand.  In hoeverre vliegen wij een kaars in?  Ik lees de laatste tijd veel over de misleidingen van religie. De beloftes van een hiernamaals zorgen ook voor navigatiefouten. Terroristen die als martelaren willen sterven en een aanslag plegen, geloven in een beter hiernamaals om het hier en nu te vernietigen. Hebben ze hun wapens leeggeschoten de laatste kogel richten ze op henzelf, om zich te verzekeren van een vrijwaarde naar een hemels rijk. Stel dat hij het, net als die mot, het mis heeft. Het licht dat hij meent te zien,  is niet het licht om op te navigeren. 

Het is ergens mis gegaan in de navigatie, eeuwenoude teksten passen niet op deze tijd. Ze moeten op zijn minst aangepast worden en voor hen geen open vuur, want ze vliegen er regelrecht in. Terroristen bewijzen dat niet alleen hun religie bedenkelijk is, maar dat elke religie vatbaar is voor navigatiefouten. Stuk voor stuk zijn ze blijkbaar goed op de hoogte wat de Allerhoogste voor bedoelingen heeft en spant hij de deelnemers van de verschillende religies voor zijn karretje. Navigeren ze wel op het goede licht of stevenen ze af op een verterende vlam?  Het zou voor de mot nuttig zijn als hij onderscheidt kon maken tussen kunstlicht en de hemellichten. Onze godsdiensten bevatten ook veel kunstmatigheden, wat we er allemaal bij verzonnen hebben, als het al niet allemaal verzonnen is. Oei, dat komt even hard aan en voor ik het wist was het eruit. Hoe dan ook is het verzonnen, of door God zelf die het zo allemaal heeft “verordineert”, of wij hebben een verhaal gemaakt over God. In beide gevallen blijft het een zaak van geloven. Dat is niet perse weten. Dus pas op voor de kaarsvlam,…vlieg er niet in. 

Goed en oud

Dat was de aanhef van een brief die ik aan mijn vriend schreef: “Goede oude vriend,” Dat is het, dacht ik om het woord “goed” en ”oud” aan elkaar te verbinden. Wij zijn er zo gewoon mee geraakt dat oud iets is dat  afgedaan en vervangen moet worden. De oude volken kende hun ouden wijsheid toe. De ideeën daarover zijn in de loop van de tijd wat verandert. De ouderen worden betutteld en in bejaardentehuizen gestopt, zijn vatbaar voor tal van aandoeningen, strompelen voort achter rollators en rijden rond in scootmobielen. Mijn schoonmoeder zei me eens: “Harry, oud worden is mooi, maar niet ( altijd ) leuk”. Ze doelde op de beperkingen die ze door het oud zijn had, maar mijn schoonmoeder zag in haar beperkingen mogelijkheden liggen en zocht ze op. Ze verteld haarzelf een goed verhaal, want zoals ik van de week hoorde houdt veel in wat je in je leven bereikt af van het verhaal dat je jezelf verteld. Wanneer oud en gebrek aan elkaar gekoppeld zijn, sla je die weg in en toen ik de aanhef van die brief schreef en het woord goed naast het woord oud zag staan, besefte ik dat dat de aanhef van een beter verhaal kan zijn.

Een tijdlang werden beken gekanaliseerd en recht getrokken, dat was praktisch, maar het resultaat een levenloze saaie beek. Daar wordt nu van teruggekomen en laten we de beken weer meanderen. Er ontstaan weer bochten en leuke doorkijkjes die het landschap verfraaien. Over oud worden hebben we misschien ook te praktisch gedacht en zoveel mogelijk recht getrokken.
Er zijn een paar gebieden op Aarde die de “ Blauwe Zone “ worden genoemd waar de leeftijden tot over de honderd jaar bereikt worden. Deze ouderen zijn vitaal en fit, hoeden nog geiten op de berghellingen, die ze dagelijks op en af gaan. Hun geheim is niet perse een gezonde voeding, maar een gezonde mentale instelling. Een goed verhaal. Hun leven meandert als een kabbelend beekje, constant fris en met mooie doorkijkjes.

De aanhef van de brief heb ik verandert van : “Goede oude vriend”,  in “ Goede oude wijze vriend”.  Want dat is misschien niet alleen de aanhef van die brief, maar ook de aanhef voor een nieuw verhaal. Laten we wijs er aan toevoegen. We worden allemaal ouder en steeds ouder. Het lijkt me wel wat om dat gedeelte van mijn schoonmoeder ook te gaan herschrijven: “Oud worden is mooi en met meer wijsheid, ook harstikke leuk”. Wie weet hoe onze toekomst er dan uitziet.

Mooi mens

Het kan niet waar zijn, was mijn reactie toen ik het verhaal van Gianna Jessen zag op You Tube. Ze is geboren in een abortus kliniek. Haar zeventien jarige  moeder was daar voor een abortus van haar zeven en halve maanden oude foetus. Ze kreeg een vloeistof in haar baarmoeder gespoten die het kind zou doden en binnen 24 uur zou de dode baby geboren  worden. Maar ze was niet dood, ze werd levend geboren. De arts was niet aanwezig en een zuster heeft de ambulance gebeld en daardoor heeft ze het overleefd. Was de dokter aanwezig geweest dan was ze alsnog omgekomen door haar te laten verkommeren. Je moet haar nu eens zien, een mooie vrouw die lezingen geeft over wat is haar overkomen als weerloos klein ongeboren kind, waar ze op You Tube meerdere keren haar verhaal doet.  Ze is een volwassen vrouw en vastbesloten de wereld  bekend te maken dat zij geluk gehad heeft, maar dat velen, ze had het over een arts die al een miljoen kinderen had geaborteerd, het niet gehaald hebben. Naamlozen  die achter de muren van de klinieken weggemoffeld worden en die net als jij en ik en als haar, prachtige mensen hadden kunnen worden.  

Aura

Op het vroege uur als zelfs de zon nog maar net op is, fiets ik met de hond een rondje over de hei. Zo doen we dat, we gaan eerst een paar strakke kilometers wandelen en omdat mijn Border Collie zo graag wil rennen, pakken we de fiets en dan maken we nog een rondje over de hei. Kan ze even scheuren. Het is dan wel stevig aanpoten om haar bij te houden. Vanmorgen stond de zon laag en scheen door de mistnevels die over de hei hingen. Bij een gedeelte van de hei waar de mist wat dikker was viel mijn schaduw op de mist en nu komt het, rondom mijn schaduw vormde zich een aura van regenboogkleuren.  Een wonderlijk gezicht je schaduw zo tegen de mist aangeplakt te zien en daarom heen die diffuse kleurenboog. Het is zo’n moment dat je er iets uit verwacht, een stem uit de hemel, zoals bij de doop van Jezus in de Jordaan.
Maar het bleef( deze keer ) stil. Toch wel jammer, want alles was er op dat moment en naar mij leek, uitermate geschikt voor een spirituele ervaring. Het bleef uit, maar het was wel mooi  en bijzonder. De mist loste snel op en het effect verdween daarmee ook. Ik beschouw het maar als een verdienste, dat ik dit meemaakte, om er vroeg op uit te zijn.

In het verloop van die dag heb ik nog vaak terug gedacht aan dat moment op de hei. Het is helemaal uit te leggen, de zon die de mistdruppels rondom mijn schaduw deed oplichten in een kleurenboog, is hetzelfde effect als een regenboog na een regenbui. Het effect van het zonlicht dat in een bepaalde hoek op de druppels valt, geeft die kleuren, die je ook kunt zien in de tuinsproeier. Misschien is het omdat het verschijnt en weer verdwijnt, je ziet niet waar het vandaan komt en waar het heengaat, het is er voor een moment en dan lost het letterlijk weer op. Dat maakt het een tikje mysterieus, wat me triggert om me open te stellen voor iets buitengewoons, als “een stem” uit de hemel, een apart gevoel te voelen, een inzicht te verkrijgen,…  Net als de regenboog niet een alledaags verschijnsel is, zo ook is  “een stem” dat niet. Hoe dan ook, dat moment op de hei, mijn schaduw omgeven door een aura was toch wel even een hemels moment. Zomaar, met beide voeten op de grond.

Houdbaarheidsdatum

De zomer is de tijd dat er braderieën en jaarmarkten worden georganiseerd.  Het is de plek om plaatselijke oude ambachten te laten zien, vaak door oudere mensen uitgevoerd, hoe vaardig zij  vroeger de spullen maakte. Op een rieten stoel zit een mevrouw in klederdracht achter een spinnewiel, vaardig een draad te maken vanuit een dot wol. Een man met een dikke manchester broek aan en een pijp in de mond, vlecht van wilgentenen een mand. Ouders brengen zichzelf op kind hoogte en maken  duidelijk dat het vroeger zo ging.  Het kind heeft er geen woorden bij, maar als je zijn gedachten kon lezen zou  het denken dat hij blij is dat dat iets van vroeger is. Dat is voorbij en leuk om de nostalgie ervan te demonstreren, maar zo maken we de dingen niet meer. Verder op staat een bar waar een klant onhandig op de kruk hangt, om het voorbijtrekkende publiek te laten zien hoe hij doorgaans aardig wat tijd op deze manier doorbrengt, maar dan met een muur eromheen. 

Er zijn ook ‘moderne’ handvaardigheden te bekijken. Ik heb zelf een keer op zo’n markt gestaan met mijn schilderijen. Doe ik nooit meer. Je denkt de aandacht van de mensen te trekken door je talent uit te stallen, die dan met een onverschillige blik langs je kraampje schuifelen en dan ook nog met lede ogen te moeten aanzien dat een kind een gommetje van je kraampje pikt. De visite- kaartjes voor de website, die mochten meegenomen worden, maar het display van spullen waarmee ik een indruk wilde geven, hoe mijn kunstwerkjes tot stand kwamen, waren niet bedoeld om zomaar in de broekzak gestoken te worden. Het koste mij geld en een hele dag rondhangen op zo’n jaarmarkt. Dat was een heleboel keer niets en daar zie jij mij niet meer terug. Maar die oudere man en in klederdracht gehulde vrouw, blijven trouwe deelnemers aan dit soort activiteiten, net zo trouw ze zijn aan het oude ambacht. Ze zijn de ambassadeurs van vervlogen tijden, met een houdbaarheidsdatum die  al ver verstreken is. We staan er bij stil en kijken hoe het oude ambacht wordt uitgeoefend, stellen een vraag en moeten oppassen dat we vervolgens niet worden meegezogen in verhalen van vroeger, toen het allemaal veel beter was en er nog tijd werd genomen om een mand te vlechten en garen te spinnen en noem maar op. Kom er nou nog maar eens om. 

Het geeft de indruk dat het vroeger goed was, maar als ik de beelden zie van de turfstekers die zes dagen ploeteren voor een schijntje, voor een baas die zelf in een landhuis woont, de herenboeren die het hun knechten zwaar maakte door ellelange dagen ze te laten werken, om dan zondags in de kerk verwacht te worden om aan te horen dat het allemaal kommer en kwel is en dat de hel nog de meest voor de hand liggende optie was, maar mischien, als je het gegeven was,… dan?…maar ze konden toen goed manden vlechten en garen spinnen. Gelukkig hebben we dat nog het best onthouden van die goede oude tijd. Maar goed dat er braderieën zijn.

Fall out

Tussen de takken van de beuk waarvan het blad  nog maar net uit de knoppen is en zo wonderlijk mooi lichtgroen, de  sfeer in het bos heeft verandert, zit een tuinfluiter te zingen. Het is lente en dat frisse lente groen en de vogelzang op die vroege ochtend in het bos, doet me beseffen dat ik me gelukkig mag prijzen. Zo’n moment wanneer je je even helemaal opgenomen voelt in de natuur. Zo’n indruk is toch niet helemaal correct, omdat je daarmee veronderstellen kunt dat je buiten de natuur om kan en dat je afzonderlijke momenten van beleving ervan kan ervaren. Op de keper beschouwt zijn we er onderdeel van en dat besefte ik weer eens na het zien van de documentaire (op Netflix)  over Rachel Carson. Zij schreef het boek “ The Silent Spring” een boek dat ik niet heb gelezen maar door het zien van die documentaire boven in mijn lijstje van nog te lezen boeken staat. De titel van het boek suggereert dat een stille lente, waar geen vogel meer zou zingen, tot de mogelijkheden gaat behoren, als we niet onze verantwoording nemen in ons gedrag ten opzichte van de Aarde. Het zou door ons gedrag ooit tot een stille lente kunnen komen. Toen Rachel haar boek schreef en uitgaf in 1962, was het middel DDT een gangbaar bestrijdingsmiddel en werd veel toegepast. Op de velden als gewasbescherming, in de huizen tegen al het “ongedierte” en het werd zelfs in de haren gespoten van schoolkinderen om luizen te bestrijden. 

Er waren net twee wereldoorlogen gestreden en de strijdlust zat er blijkbaar goed in. De oorlog was nu verklaard aan de natuur. Chemische middelen werden ontwikkeld met als meest kwalijke;  DDT. Dat toendertijd als een wondermiddel werd gepresenteerd en velerlei toepassingen kende. In de documentaire is te zien hoe kwistig er met de gifspuit werd omgegaan en de taak die de schrijfster op haar nam om daar de misvatting  over te onthullen. Ze nam de atoomproeven als voorbeeld, de “wonderbom” waarmee de oorlog een halt mee kon worden toegeroepen. De explosieve kracht van die bom was boven verwachting en richtte niet alleen schade aan op de plek waar hij viel, maar de drukgolf die het veroorzaakte blies alles kapot in de wijde omgeving. Twee steden in Japan werden daarmee vernietigd, maar wat ze niet besefte was dat de explosie maar één onderdeel van het gruwelijke ding was. Het stof en gruis werden honderden meters de lucht in geslingerd en raakte radioactief besmet. Stof en straling dat zich over een oppervlakte van duizenden vierkante kilometers verspreidde en daar waar het neer kwam,  die een ziekmakende straling veroorzaakte, wat nog meer slachtoffers maakte dan bedoeld was. Dat benoemd werd als de: “ Fall Out”, een effect dat verstrekkende gevolgen heeft.  Rachel paste dit toe op het gebruik  van pesticide. Het doodt weliswaar de insecten die schade aanbrengen aan de gewassen, maar vernietigd ook het bodemleven, dat voor een groot deel ook uit insecten en schimmels bestaat die essentieel zijn voor een gezond plantenleven. Het spoelt uit in de grond en bevuild het grondwater, het wordt opgeslagen in muizen die door de valken gegeten werden en die op hun beurt een fatale hoeveelheid gif binnen kregen. De “Fall out” van deze middelen valt niet meer onder onze controle en heeft effect op,.. ja misschien wel op die tuinfluiter, waar de lege tak, waar hij niet meer op zit en waar zijn lied niet meer gehoord wordt.  

Het boek heeft er toen  aan bijgedragen dat het middel DDT verboden werd en  zo kwam  het in de galerij van klunzige dingen die we met de natuur uithalen. Je zou die documentaire eens moeten bekijken, want qua inzichten zijn we er nog niet, getuige hoe we door de regel met het milieu omgaan. Ik heb begrepen dat het woord milieu een frans woord is wat zoveel betekent als: de lucht die we inademen en het water wat we drinken. Beide staan heden ten dage nog steeds onder grote druk. We kunnen tot het besef komen als het te laat is en de Fall out op ons neerdwarrelt, of we kunnen het ons inbeelden hoe het zou kunnen worden als we niet veranderen en deze weg blijven gaan. Want… wil er nou een Silent Spring? 

Verwondering

Het is lente en de weersverwachtingen sluiten daarop aan. Waren gisterenmorgen de autoruiten nog bevroren en was het nodig ze schoon te krabben voor je wegreed en heb ik de avond ervoor een aantal planten in de tuin nog afgedekt om ze tegen de vorst te beschermen, nu zijn de toegezegde temperatuur voor het weekend dicht bij de 20 graden.  De knoppen van de heesters gaan al wat voorzichtig open om te zien of de kust veilig is en de trekvogels die vanuit het zuiden weer de zomer hier bij ons komen doorbrengen druppelen ook weer binnen. Ik heb de Fitis* en de Zwartkop* al weer gehoord. Het is niet onwaarschijnlijk dat één dezer dagen de eerste Zwaluw weer gezien wordt. 

Het is elk jaar weer een uitzien naar de tekenen van de lente en als het eenmaal losbarst is het amper bij te houden. Het heeft op mij een verfrissend effect en toch wordt elk jaar weer anders ervaren. Soms was ik wat bezorgd dat het mooie ervan afgaat als je na jaren geneigd ben het gewoon te gaan vinden. Zoals een schilderij dat bij je aan de muur hangt, het hangt er maar op den duur zie je het niet meer, het behoort bij je interieur en de reden waarom je het toen zo mooi vond is gewoon geworden. Zo is de lente ook een begrip waarbij je de verwondering moet blijven oproepen. Het is vanzelfsprekend geworden, zoals dat schilderij aan de muur. Het hoort erbij, het is in de sleur getrokken. 

Daarbij is het begrip verwondering nodig om je bij de les te houden. Want hoewel we kijken, zien we toch heel weinig. Iemand in de ogen te kijken en te ontdekken dat zij of hij prachtige ogen heeft, in het hart van een viooltje te kijken om de kleuren en de lijntjes in dat kleine bloemetje te zien, je oor te spitsen om de zang tot dieper in je oren door te laten dringen. Als ik op de hei loop, heb ik een antennetje uitstaan en hoor ik de eerste Zwaluw, voor ik hem zie, dringt de riedel van de Fitis mijn bewustzijn binnen en veer ik op, omdat hij er weer is. Het afgestemd zijn op het leven om je heen en er deel van uit maken.  De verwondering toe te laten om je te verwonderen, want de lente geeft je daar alle gelegenheid toe.  

(  *  Fitis en Zwartkop zijn zangvogels die overwinteren in het zuiden en komen in het voorjaar weer terug )

Opschonen

Een TV programma deed me kennis maken met een man, waar ik niet eerder van gehoord heb, die me  direct aansprak. Het was een documentaire waarin hij ,Richard Dawkins , de wereld in trok  en mensen vragen stelde over hun religie. De man is naar eigen zeggen een atheïst, maar zeer geïnteresseerd in wat mensen beweegt, die een religie aanhangen. In eerste instantie had ik er niet zo veel zin in ,om een vooringenomen, waarschijnlijk negatieve interviewer te volgen, maar de titel van de documentaire : The God Delusion: De misvatting over God, maakte dat ik besloot even te gaan kijken wat het inhield. De groepen die hij bezocht waren christelijk, joods en moslim, waar hij mee in gesprek probeerde te komen. Vooral de christelijke groepen waarmee ik me kan associëren, kwamen niet zo best voor de dag. Wat een plaatsvervangende schaamte teweeg bracht bij mij. Vragen die ik misschien, vanuit hetgeen ik geloof ook zo zou beantwoorden, maar als ik dan de antwoorden aanhoor, het zo oppervlakkig en vaag klinkt. Zou religie dan toch een vorm van hersenspoelen zijn? We worden geacht er bepaalde meningen op na te houden, het boek is de waarheid, onze kijk op de zaak is de enige en de rest zit fout, onder te brengen onder de noemer: heidenen.

Het zien van deze documentaire heeft me toch aan het denken gezet en doet me denken aan een ander TV programma:” Het Vermoeden”, van een jaar of acht geleden, waarin Marjolein Heemstra, een schrijver/dichter, geïnterviewd werd. Van haar hand is het prachtige gedicht:

                    ” Als Mozes had doorgevraagd.”

Moest ik mijn land verlaten: ik zou blijven.
Stond mijn stad in brand: ik draaide om.
Moest ik mijn kind offeren: ik weigerde.
Zolang jij je niet laat kennen houd ik
benen op de grond, armen om het kind.
Mij scheep je bij geen bramenstruik af
met ‘ik ben die ik ben’, een kleine vlam, een donderstem.
Mozes was iemand van zijn tijd: dankbaar voor het leven,
bang om door te vragen en ook: een man,
die vragen niet zoveel.
Ik was blijven staan bij die struik tot je verscheen.
Geen smoesjes van doeken voor ogen omdat je straling te fel.
Mozes was brandgloed gewend, ik tl.
Kom maar op, zou ik zeggen. Zeg ik nu: Kom maar op.
Als niet Mozes, maar ik bij Horeb had gestaan ging het zo:

ik: Wie ben je?
jij: Ik ben die ik ben.
ik: Ik ook.
jij: Ja, jij ook.

Dan had ik je aangeraakt en jij mij.
Was de Bijbel geen boek, maar een omhelzing.”

In haar gedicht vraagt ze door en daagt je uit dit ook te doen. Durf ik het zo te zeggen als zij: “Mij scheep je bij geen bramenstruik af met ‘ik ben die ik ben’, een kleine vlam, een donderstem.”  Als de Gideon en de Thomas te kunnen twijfelen, niet als een excuus, maar om er achter te komen wat er aan de hand is. Daar kan je wat mee, daar kan je mee verder. Oei, maar maken we God dan niet boos? Dat is misschien de God delusion, de misvatting over God. Dat was  niet het geval bij Gideon, niet bij Thomas en ook niet bij Marjolein en Richard, en ook niet bij jou en mij. Tijd voor een grote schoonmaak en alle ballast en onzin die ons in de weg staat, weg te doen. Niet naar de kringloop brengen daar waar je niets aan hebt, want daarmee zouden anderen weer op het verkeerde pad komen, waar jij juist vanaf wilt. Gebruik de delete knop, opschonen, dat geeft ruimte voor nieuwe en frisse ideeën.

Aarde

Het boek dat ik aan het lezen ben, gaat over hoe wij omgaan met Moeder Aarde. Let wel, Aarde met een hoofdletter geschreven, want zoals Wubbo Ockels op zijn sterfbed ons nog op ons hart wilde drukken, de Aarde is het enige wat we hebben, we kunnen nergens anders heen. Ook al denken we dat de planeet Mars een goed alternatief is, het is niet naast de deur en de beelden van deze kale rode woestijnachtige planeet, nodigt niet uit om  de Aarde ervoor te verwisselen. Het is interessant om te weten dat we dat zouden kunnen, maar wie wil het echt?  De plannen om de planeet te koloniseren zijn prachtig, maar niet omdat we de Aarde hebben afgeschreven.

Van de week vertelde iemand mij  dat hij hoopte tegen die tijd dood te zijn en het niet meer hoeft mee te maken. Volgens hem zitten we op ramkoers, door het vervuilen van de zeeën en oceanen met een enorme berg plastic, die in de zee is gedumpt en nu als grote plastic eilanden in de oceaan drijven, de visserij die grote hoeveelheden vis uit de zee rooft om onze culinaire behoefte te vervullen, bossen en oerwouden die gekapt  worden voor het hout en om plek te maken voor de veeteelt, die ook nog eens de grootste vervuiler schijnt te zijn. Kortom, hij heeft nog gezien toen het mooi was en er nog ongerepte gebieden waren, maar nu dat in gestage tred verdwijnt, is hij voor hemzelf blij, kan je nagaan, hij is blij dat hij dan tegen die tijd dood is, als alles is verdwenen, dat wat de Aarde ooit tot een unieke planeet maakte.

De religieuze geschriften helpen ook niet echt, ze houden ons een eindtijd voor, waar vernieling en vernietiging het teken zijn. Het lijkt een goddelijk plan te zijn, dat chaos het portaal tot een nieuwe tijd inluidt. Maar als zo vaak met dit soort geschriften, maakt het apathisch en doet het ons neerzitten in de schaduw van een boom, om de ondergaan van deze verdorven wereld te bekijken, als een schouwspel, verzekert van het idee dat wij wel goed zitten, omdat God met ons is.
Jona vergiste zich, en als we eens rekening hielden dat wij ons ook kunnen vergissen, dat de Aarde en al het leven erop te kostbaar is om zomaar aan een eindtijd-idee over te geven. Abraham pleitte voor het behoud van Sodom door tot het uiterste te gaan, als er nou vijftig rechtvaardigen zijn, zult U dan de stad behouden?  Als er 40, 30, 20, maar als er tien zijn, zou U dan de stad behouden? Een volmondig "Ja" volgde er op dit verzoek. Ik lees hier in, dat zelfs God helemaal geen belang heeft bij de vernietig van wat dan ook.  Hij is tenslotte een  Schepper en geen sloper. 

Der Aarde is een juweeltje en in vergelijk met andere planeten, waar een voor ons onleefbare atmosfeer is, te koud en te warm en te donker, kortom, hebben we het hier best. Elke natuurdocumentaire die ons voorgeschoteld wordt, doet onze mond open vallen van verbazing,  de plantenwereld met al haar geheimen, een diversiteit aan dierenleven en hun leefgewoonten, fascinerend en uniek voor onze planeet. Wat kunnen we doen? En een oude reclamespot met de tekst:  Je kunt in je eentje de wereld niet veranderen, maar wel jezelf. Het maakt een verschil waar jij je euro aan uitgeeft,…De aloude wijsheid en tevens een ietwat irritante wijsheid,   zegt dan ook als een vervolg hierop, “verander de wereld, begin bij jezelf”, niet te hopen dat je dood bent tegen die tijd, maar te leven in hoop op een betere toekomst. 

kruis

Gisteren had ik een oud collega op bezoek en na elkaar te vertellen hoe het ermee staat, kwam hij met het verhaal dat hij ontstekingen in zijn gebit had, bij de implantaten die hij een paar jaar geleden had laten zetten. Het vreemde was dat de tandarts hem ging ondervragen of hij een stressvolle periode had gehad, onlangs of wat langer geleden. Hij kon dat blijkbaar aflezen aan de conditie van de mond en het tandvlees. Hij had jaren terug op zijn werk een hoogoplopend conflict gehad, waardoor hij zijn baan had  moeten opzeggen, maar verder kon hij niet zo iets aangeven. Volgens de arts is het mogelijk dat spanningen en stress zich in het lichaam kunnen ophopen als een gif en zich later kunnen uiten. Het kostte hem nu de behandeling te ondergaan om die implantaten weer te verwijderen, om de vervelende en pijnlijke ontstekingen, weer te genezen. Het zou bij mij, als binnenvetter een hoop kunnen verklaren, aan ongemakken waar ik zelf mee te kampen heb.  Er zijn op meerder vlakken wel momenten te duiden dat er stress en spanningen me op dat moment een verlammende werking op mij  hadden. Het eerste wat ik dan doe is in mijn schulp kruipen, omdat daar het mij de veiligste plek leek ,om te vertoeven en de bui af te wachten. Tegelijk ook de plek waar ik me in stilte kon wentelen in mijn ellende.

Op de BBC was een arts die een bord voor zijn praktijk zette met daarop dat hij behandelde zonder medicijnen. Geen mens leek interesse te hebben. Hij vroeg een collega of hij een paar patiënten mocht overnemen. Hij hoorde de klacht aan en gaf hem advies om meer te bewegen en een eind te gaan fietsen. Maar de patiënt nam daar geen genoegen mee, hij wilde een recept, hij wilde er een pilletje voor , en geen advies meer in de frisse lucht te gaan bewegen. Hij weigerde de praktijk uit te gaan zonder een recept. Een vrouw die helemaal stijf en stram was, en haar amper kon bewegen, was zijn volgende patiënt. Hij vroeg haar naar de medicijnenlijst, van de middelen die ze al slikte en die blijkbaar niet werkte. Ze slikte tal van medicijnen en toen hij met haar de lijst doornam, stelde hij vast, dat die hoeveelheid aan pillen, die weinig hielpen, wel een aanslag waren op haar lever. Hij schreef haar een bezoek aan een Kungfu leraar voor, waar ze wonderwel voor open stond. Om haar weer te leren bewegen. Die leraar keek haar strak aan en vroeg haar nadrukkelijk om voor 100% mee te gaan in deze behandeling, eerder wilde hij niet met haar aan de gang. Ze stemde toe en naarmate de oefeningen die ze samen met die leraar deed vorderde, schrapte ze van haar lijst een aantal medicijnen. Haar lichaam werd soepeler en kon zich op den duur beter en beter bewegen, iets wat de pillen maar niet voor elkaar kregen, lukte die arts door een andere benadering.

Wat doen we ons lijf toch aan door met stress en giftige stoffen ons systeem aan te tasten. We sjouwen wat ellende mee. De oma van Daniël Lohues vertelde de zanger eens, dat als we met zijn allen onze kruizen op een hoop zouden gooien, zouden we allemaal ons eigen kruis er weer uitzoeken. We zijn zo gewend aan het worstelen met het leven, dat we het idee hebben dat er iets niet klopt als alles goed gaat. We trekken dat kruis weer uit de hoop waarvan we denken dat het bij ons hoort. We slikken liever een pil, dan dat we gaan bewegen of het op een andere manier op te lossen. Zo,…die kan ik in mijn eigen zak steken.

Gedachtenis

Een paar dagen geleden was het de geboortedag van mijn schoonvader, wat we na zijn overlijden nog in ere houden. We bellen even op deze dag met mijn schoonmoeder om haar ook te laten weten dat we aan pappa denken. Het zijn de momenten die er zich daarvoor lenen, net als in een gesprek iets ter sprake komt over hem, dat er dan gezegd wordt dat hij dat altijd zo en zo deed. Op zo’n manier houden we de gedachtenis aan hem in leven. Om niet te vergeten. Hij is er niet meer, zijn lichaam is begraven en er is niet veel dat specifiek aan hem doet denken, dan alleen onze herinnering aan hem en dat geldt voor de meeste van ons, waar we door de dood afscheid van moesten nemen. In de loop van de jaren als het verdriet en het gemis wat zijn afgevlakt, zijn we de toch specifieke dingen, zoals de stem de oogopslag en de houding van zo’n persoon, vergeten en blijven alleen de datums van geboorte en overlijden, die op de grafsteen staan gebeiteld, over. Ze zijn er niet meer. Een raar idee,wat een tegenstelling is van wat we beweren te geloven, we geloven immers dat na het aardse een hemels tijdperk wacht. Het leven is in vormen, waarvan na verloop van tijd een vorm, het lichaam verdwijnt, maar het leven niet. Het begrip dat “hij is heengegaan” geeft al te denken dat hij ervan tussen is,… naar elders. Het contact op de normale manier is gestopt en als er een voortgang is naar een andere dimensie, de hemel, is daar geen contact mee. Het zijn van elkaar afgescheiden werelden. 

Van sommige blijft er dan weinig over op het aardse vlak, van anderen die iets tot stand brachten blijft de herinnering wat uitgebreider dan de datums op de grafsteen. Een herinnering die onlosmakelijk met dat persoon verbonden is. Kunst is zo’n uiting, waar je nog lang in de herinnering kan blijven. Geweldige componisten hebben zich onsterfelijk gemaakt door hun muziek. Ook al luister je nooit naar klassieke muziek, iedereen kent Mozart, Beethoven en Bach.  Zo is van de week een tekening gevonden van Vincent van Gogh. Na vastgesteld te zijn dat het een echte van Gogh is, want specialisten kennen de man beter dan hij zichzelf ooit kende, roept dat toch weer de herinnering op aan de man die gedreven en gepassioneerd achter zijn schildersezel de wereld het ene na het andere schilderij als een erfenis schonk. Menig tekening die misschien technisch wel beter is dan die schets van van Gogh, blijft toch in de la liggen, omdat die niet van de hand van een bekende grote Meester is.

Van de week werd de Mercedes van Hitler geveild en de verwachtte opbrengst was 100 miljoen dollar, zijn uniform is al eerder geveild en wed afgeslagen op een bedrag van 275.000 euro. Die oude gepantserde wagen heeft alleen maar waarde omdat hij  van Hitler  was en dat uniform dat zwaar in de mottenballen bewaard moet worden, zal door niemand gedragen worden als een geëerd  kledingstuk, maar heeft waarde door de vroegere eigenaar, hoe bedenkelijk het ook is. De dood van kunstenaars en doorgedraaide dictators leeft nog lang na, de ene een schat aan kunst als erfenis, de ander een paar attributen waar hij met zijn kont in gezeten heeft.   Geef mij maar een schilderij en breng dat oude uniform maar naar de lompenboer, of beter,  hang het in een vitrine in een vernietingskamp  uit de oorlog, dat we de link tussen een uniform en de gruwelijkheden, die dat kan veroorzaken kunnen leggen.

De meeste van ons laten niet veel achter dat ons persoonlijke stempel draagt en als dat wel het geval is, wordt het door de mensen uit de directe omgeving geëerd. Als die het gaan vergeten, ben jij ook vergeten, als de schilderijen of, wat jij, op wat voor vlak dan ook, hebt gepresteerd, naar de zolder verhuizen, ben jij uit hun bovenkamers verdwenen. Misschien is dat ook wel de bedoeling, alles is tijdelijk en sommige dingen blijven wat langer dan anderen. Het kan zomaar een keer opduiken als een zolder eens opgeruimd wordt. Of iemand leest, in de verre toekomst, dit blog, die hij vindt, diep in de gewrochten van het internet. Zou zomaar kunnen.